Tammo 80

Wat is DDT?

Wanneer een chemisch produkt een erg lange naam heeft, gebruiken de wetenschapsmensen daarvoor meestal een afkorting. Zo bestaat er bijvoorbeeld dichlorodiphenyl-trichloorethaan. Wie probeert deze naam uit te spreken, weet waarom dit middel DDT genoemd wordt, naar de beginletters der drie woorddelen. De hele naam geeft de chemicus precies aan waaruit het middel samengesteld is.

DDT scheen een prachtige ontdekking te zijn. Het doodde vliegen en andere schadelijke insekten, zonder dat het mensen en dieren schade leek te berokkenen. Daarom maakte men hiervan een sproeimiddel en poeder ter bestrijding van insekten en men gebruikte het weldra over de gehele wereld. Toen bleek echter dat DDT niet alleen schadelijk was voor insekten.

Vogels die met DDT vergiftigde insekten aten, stierven. DDT maakte dat de eierschalen van de vogels zó dun werden, dat ze braken als de vogels erop gingen zitten om ze uit te broeden.

Wanneer koeien met DDT behandelde planten aten, werden ze weliswaar niet ziek, maar er kwam DDT in de melk, die schadelijk is voor de mensen. DDT dat op de velden werd gesproeid, werd door het regenwater naar de rivieren afgevoerd en daar door de vissen opgenomen. Voor de mensen die deze vissen opaten, konden schadelijke gevolgen optreden.

De geleerden maakten zich zorgen. Hoewel geringe hoeveelheden niet veel schade berokkenen aan de mensen, kan een grotere hoeveelheid toch gevaarlijk worden. Men kan er ernstig ziek van worden. Zij zochten naar een manier om de voordelen van deze scheikundige stof te behouden en de nadelen uit te schakelen.

Het voer van de koeien werd vermengd met houtskool. Dit neemt de DDT op en verlaat het lichaam van de koe tegelijk met andere onverteerbare stoffen, zonder de kwaliteit van de koemelk te schaden. Hoe stond het echter met andere voedingsmiddelen, bijvoorbeeld met de vis ? We kunnen toch niet alle vissen in de zee voeden met houtskool !

Men stelde ook vast dat DDT in het vetweefsel van de mensen of dieren wordt opgeslagen. Dit betekent dat DDT voor het lichaam bijzonder gevaarlijk wordt, als het lichaam – in geval van noodwendigheid – een beroep moet doen op de vetreserve.

Het insektegift werd in grote massa’s over de aardbodem gesproeid en kwam via het voedsel in het menselijke en dierlijke organisme. Residu’s van de DDT werden zelfs in de poolgebieden gevonden  in het lichaam van Eskimo’s, ijsberen en pinguïns.

De Zweedse chemicus Paul Müller kreeg ruim 35 jaar geleden de Nobelprijs voor de ontdekking van de DDT. Nu weten we dat DDT een gevaar voor de mensen betekent.

Scheikundigen zoeken verder naar een nieuw produkt om dit met DDT te vermengen. Deze stof zou wel de insekten moeten doden, maar zou onmiddellijk daarna de DDT moeten veranderen in een andere, niet gevaarlijke stof.

Al deze uitvindingen moeten getest worden voor ze toegepast kunnen worden. Op enkele plaatsen wordt DDT nog gebruikt voor het doden van ziekteverwekkers, zoals de mug die de gele koorts overbrengt. In andere landen is het sproeien met DDT-bevattende middelen verboden.

Dit verhaal, het langste lemma uit Het beste antwoordenboek voor de jeugd van Deltas, kreeg Brenda vroeger graag voorgelezen.